09151401409

روستای گردشگری کتیج

کتیج (kotij) در ۴۵ کیلومتری شهرستان فنوج میباشد
کلمه کتیج یک کلمه ای پرتغالی میباشد که در ادب و معنی و لغت به معنای امتداد سر سبز و مکان پرا اب میباشد طبق اطلاعات موجود احتمال دارد در زمانی که پرتغالی ها به قسمت های چابهار و این مناطق حمله کرده اند اسم این منطقه را کتیج نام گذاری کرده اند
گویش مردم کتیج:نوعی خاص و کاملا متفاوت از زبان مرسوم بلوچی میباشد و بیشتر کلمات گویش مردم این منطقه بیشتر به گویش های مردم جنوب کرمان و بندر عباس و شیرازی میباشد اندک کلمات بلوچی هم در ان دیده میشود

مردمان این منطقه انسان های سخت کوش و با سواد میباشند و تعداد فرهنگیان و دانشجویان این منطقه نسبت به بیشتر نقاط استان ما بیشتر میباشندو کار بیشتر مردم کشاورزی و تجارت ومغازه داری و بسیاری کارگری در استانهای مجاور مانند بندر عباس و شیراز و هم چنین در کشور های حاشیه ای خلیج فارس میباشندمردمانی بسیار نجیب و مهمان نواز و با فرهنگ با اداب و رسومی منحصر به فرد که در عروسی و بدنیا امدن بچه ها و غیره دیده میشود ونسبت به نقاط دیگر متمایز است.

این صفحه به همت مدیران کانال تلگرام روستای گردشگری کتیج ایجاد و تکمیل شد.

با تشکر از همه شما عزیزان


از نظر اب و هوا و زیستگاه
اب و هوای گرمسیری و شرجی و با رطوبتی که از طرف خلیج فارس که در نزدیکی این منطقه میباشد ناشی میشود
مردم کتیج در درازای رود خانه خانه های خود را بنا کرده اند تا از نظر اب تامین باشند رودخانه ی پر اب که همواره در ان اب در جریان می باشند ودر کنار این رودخانه زمین های کشاورزی وجود دارند که مردم به کشاورزی در این زمین ها میپردازند و محصولاتی مانند جو _ باغلا _خرما _پرتقال _لیمو ترش_ینجه ی برا خوراک دام ها_
همانطور که پرتغالی ها اسم این منطقه را برا اساس معنی ان نامگذاری کرد اند منطقه ی طولی و سر سبز در طول رو خانه و دارای استخر های طبیعی برای شنا و بسیار کم نظیر که بسیار زیبا و دیدنی میباشند که در این منطقه مناطق گردشگری زیبای وجود دارند این دهستان در منطقه ی کوهپایه ی نیز قرار دارد که در لا به لای کوه های این منطقه بز های کوهی و عقاب و در قدیم و پلنگ و دیگر حیوانات وجود داشته اند
و منطقه ای مناسب برای زیستگاه حیوانات متفاوت و با اب و هوای مساعد برای زندگی میباشد.

کتیچ در ۴۵ کیلومتری غرب شهرستان فنوج ، ۲۵۰ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮﯼ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﺸﻬﺮ ﻭ ۲۰۰ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮﯼﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻧﯿﮑﺸﻬﺮ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺭﺩ ﻭﺍﺯ ﺷﻤﺎﻝ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﺟﻠﮕﻪ ﭼﺎﻩ ﻫﺎﺷﻢﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﺩﻟﮕﺎﻥ ﻭﺍﺯﺟﻨﻮﺏ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﻬﺎﯼ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﺮﻣﺰﮔﺎﻥ ﻭﺍﺯﻏﺮﺏﺑﻪ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻗﻠﻌﻪﮔﻨﺞ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﮐﺮﻣﺎﻥ ﻣﺘﺼﻞ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۳۶۸ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﺮﮐﺰ ﺩﻫﺴﺘﺎﻥ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ۱۳ ﺗﯿﺮ ۱۳۹۲ ﺑﻪﻣﺮﮐﺰ ﺑﺨﺶ ﺍﺭﺗﻘﺎﺀ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﭘﺮﺟﻤﻌﯿﺖ ﺗﺮﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻓﻨﻮﺝﺑﺎ۴۲۰۰ ﻧﻔﺮﺟﻤﻌﯿﺖ ﺩﺭﻣﺮﮐﺰ ﺑﺨﺶ ﻭ۱۳۵۰۰ﻧﻔﺮﺟﻤﻌﯿﺖ ﺩﺭﮐﻞ ﺑﺨﺶﮐﻪ ﺑﺎﺍﺣﺘﺴﺎﺏ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯼ ﺍﻗﻤﺎﺭﯼ ،ﭘﺮﺗﺮﺍﮐﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺨﺶ ﻧﯿﺰﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﯿﮕﺮﺩﺩ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩﮐﻞ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﯼ ﺑﺨﺶ ﮐﺘﯿﺞ ۱۳۳ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ۷۱ ﺭﻭﺳﺘﺎﯼ ﺁﻥ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﺳﮑﻨﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﯼ ﻣﺤﺘﺮﻡﺁﺑﺎﺩ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺭﻭﺳﺘﺎﯼ ﺍﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺍﺳﺖ. ﮐﺘﯿﺞ ﺑﺎﺑﺎﻓﺖ ﺷﻬﺮﯼ ﺁﻥ ﮐﻪﺑﺼﻮﺭﺕ ﺗﯿﭗ ﺟﻠﮕﻪ ﺍﯼ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰﺍﺳﺖ،ﺩﺭﺣﺎﻝﺣﺎضرتوﺳﻌﻪ ﯼ ﺁﻥ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺧﻄﯽ ﺩﺭﺣﺎﺷﯿﻪ ﺟﺎﺩﻩ ﺍﺻﻠﯽ ﻭﺣﻮﻝﺳﺎﯾﺮﻣﺤﻮﺭﻫﺎﯼ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﯽ ﺩﺭﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﺩ .ﺗﺎﺭﯾﺦﮐﺘﯿﺞ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﻫﻤﺠﻮﺍﺭﯼ ﺑﺎﺍﺳﺘﺎﻥ ﮐﺮﻣﺎﻥ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﻭﺭﻭﺩ ﺗﻤﺪﻥ ﺟﯿﺮﻓﺖﺑﻪ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﻫﻢ ﻧﺎﻣﯿﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩﮐﻪ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﻗﺪﻣﺘﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﭘﯿﺶ ﺍﺯﺩﻭﺭﻩ ﺍﺷﮑﺎﻧﯿﺎﻥ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﺫﮐﺮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﺛﺎﺭ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ ﻣﺮﺑﻮﻁﺑﻪ ﺩﻭﺭﻩ ﺍﺷﮑﺎﻧﯿﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﻣﯿﺮﺍﺙ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻧﯿﮑﺸﻬﺮ ﻭ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﮐﻞﻣﯿﺮﺍﺙ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﯼ ﻣﯽ ﺷﻮﺩﻭ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﻫﺎﻟﯽ ﺷﻬﺮﻗﺪﻣﺖ ﻣﺴﺠﺪﺟﺎﻣﻊ ﻗﺪﯾﻢ ﺣﺪﻭﺩ۲۵۰ﺳﺎﻝ ﺗﺎ۳۰۰ﺳﺎﻝ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪﮐﻪﺣﮑﺎﯾﺖ ازﺑﺮﮔﺰﺍﺭﯼ ﻧﻤﺎﺯﺟﻤﻌﻪ ۲۵۰ﺳﺎﻟﻪ ﺭﺍﺩﺍﺭﺩ.ﻣﺤﻮﻃﻪ ﮐﺘﯿﺞ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺩﻭﺭﻩ ﺍﺷﮑﺎﻧﯿﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻓﻨﻮﺝ ،ﺑﺨﺶ ﮐﺘﯿﺞ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺍﺛﺮ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ۰۷ ﻣﻬﺮ ۱۳۸۱ ﺑﺎ ﺷﻤﺎﺭﻩٔ
ﺛﺒﺖ ۶۴۷۶ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺁﺛﺎﺭ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ.
ﺟﻤﻌﯿﺖ
ﺍﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﮐﺘﯿﺞ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺳﺮﺷﻤﺎﺭﯼ ﻣﺮﮐﺰ ﺁﻣﺎﺭﺍﯾﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۳۸۵، ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺁﻥ 3500 ﻧﻔﺮ ‏(۵۰۴ﺧﺎﻧﻮﺍﺭ ‏)ﺑﻮﺩﻩﺍﺳﺖ.

آب و هوا

باتوجه به موقعیت کتیج و نزدیکی آن به خط استوا برخلاف باور بسیاری این دهستان هم مانند بقیه مناطق بلوچستان فقط دارای دو فصل در سال می باشد.
هنری فیلد در کتابش باعنوان مردم شناسی ایران ذیل عنوان بلوچستان درباره آب و هوای آن میگوید: «. در قسمت کوهستانی چهار فصل مشخص است ولی سمت جنوب فقط دو فصل دارد فصل گرما و فصل سرما.» وی میگوید : «در فصل سرما از آبان تا اردیبهشت طول میکشد و گرما از خرداد تا آبان.» و استاد ایرج افشار هم می‌نویسد: «[دمای هوا] در ماه های آذر و دی دما به حداقل خود میرسد.»
و همچنین مولف کتاب "جغرافیا و تاریخ بلوچستان" مینویسد: «هوایش گرم ولی از بمپور گرمیش کمتر [است].» نویسنده کتاب جغرافیای بلوچستان که کتابش را در سال 1288 هجری قمری یعنی بیش 150سال قبل به رشته تحریر در آورده می‌نویسد: " هوایش گرم، ولی از بمپور گرمی‌اش کمتر، آبش خوشگوار.» و نویسنده کتاب "مسافرت نامه کرمان و بلوچستان" درباره هوای کتیج میگوید: «هوای این نقطه دو سه درجه از فنّوج گرمتر است».نویسنده کتاب " حکومت سیاسی بنت" هم در این ارتباط می‌نویسد: « مناطق فنوج و کتیج کوهستانی هستند. و هوای آنها از دیگر قسمتهای حوزه تحقیق خنک‌تر است.»
از این رو هوای کتیج به دلیل موقعیت جغرافیایی در تابستان گرم بوده و بیشتر مواقع ارای میزانی از رطوبت می‌باشد و از همین رو در مواقعی هوای آن به حالت شرجی می گراید. اما در فصل زمستان بیشتر هوای آن سرد و خشک بوده و از همین رو سرمای آن در مواردی بسیار سوزناک میگردد.
استاد افشار در کتاب ارزشمند "بلوچستان و تاریخ دیرینه" آن بیان میکند: «ناحیه گرمسیری [ که کتیج هم جزء همین ناحیه بلوچستان است] با هوای خفقان‌آور و گرمای شدید در شبانه روز، ... محل مناسبی برای رشد و نمو انواع و اقسام نباتات گرمسیری است.»

دیرینگی و قدمت

تعیین تاریخ دقیق اسکان و یکجا نشینی در این مکان تاکنون امکان پذیر نبوده و تلاشی هم در این زمینه صورت نپذیرفته است.
اما باتوجه به اسناد و مدارک موجود ممکن است زمان آن به پیش از تاریخ بازگردد. اما دلایل این ادعا چه می‌باشد.
اهل کتیج بخوبی به این مطلب آگاهی دارند که مسجد جامع قدیم آن حداقل قدمتی 250 ساله داشته و این بدان معناست که از آن زمان نماز جماعت در این دهستان برگزار گردیده است و باتوجه به مکان مشهور به "دَن شهیدان" که براساس نقلیات وتاریخ شفاهی آن حکایت از جدال میان لشکر اسلام و مردم این سامان دارد این نکته را روشن می سازد که این مکان دارای سکونت و تمدن خاص خود بوده است و از افراد بومی که به تاریخ این منطقه آشنا بوده و از آگاهان به آن می‌باشد از کتابی گفت که درباره تاریخ کتیج و دوران این جنگ و مکان آورده‌است، وی بیان کرد این کتاب را در پاکستان ملاحضه نموده است، باتوجه به اینکه کتاب مذکور به زبان بلوچی و در سالها قبل در پاکستان چاپ گردیده بود هنوز موفق به دریافت آن نشده‌ام. تا حقیقت این امر بهتر آشکار می‌کردیم.
تا بدین جا مشخص می‌گردد که تاریخ این مکان تا دوره پیش از اسلام موجود و قابل اثبات میگردد.
و در ادامه اینکه باتوجه به مکان موجود بنام "محوطه باستانی کتیج" که به برمبنای اطلاعات موجود در تاریخ ۰۷ مهر ۱۳۸۱ با شماره‌ی ثبت ۶۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران توسط میراث فرهنگی به ثبت گردیده است و قدمت آن به دوره اشکانی می رسد. تاریخ سکنا در این مکان را به دوره ایران باستان میرساند، و خود هم بخاطر دارم که در زمان کودکی کهنسالان در حکایاتی که سینه به سینه نقل گردیده بود از دین و آیین این خطه که همان آیین زرتشتی بود نقل می‌نمودند و همچنین در پاره‌ای موارد سخنانی از پرستش درختان و سنگ‌ها هم توسط مردم آن در دوره پیش از اسلام به میان می‌آوردند.
و پس از این هم به دوره عهد کهن میرسیم که براساس نقلیاتی تاریخی این مکان در مسیر خط سیر تمدن کهن جیرفت و هلیل رود واقع بوده و برخی از این مکان به عنوان دوازه ورود تمدن جیرفت به بلوچستان یاد کرده اند.
لازم به ذکر است که پیشتر کتیج دارای قلعه حکومتی بوده و حتی در برخی منابع بدان اشاره گردیده است اما اکنون اثری از آن بجا نمانده است تا چندسال قبل نام «کَلات» که برگرفته از اسم و موقعیت همین قلعه بود در میان مردم محلی مشهور بود اما این قلعه که زمان آن نامعلوم است تخریب و خانه‌های کنونی مرحوم عبدالرحمن پردلی بنا گردیدند.
چه بسا اگر آن قلعه‌ موجود بود اطلاعات و نتایج بهتر و بیشتری درباره قدمت تاریخی این ناحیه حاصل می‌آمد


جمعیت

بر اساس سرشماری مرکز آمار کشور در سال 1385 جمعیت این دهستان شامل 504 خانوار مشتمل بر 2 هزار و 193 نفر بوده است که این میزان در سرشماری سال 1395 به یک هزار و 819 خانوار که مشتمل بر 3هزار و 16نفر، شامل هزار 506 نفر مرد و هزار 510 نفر زن می‌باشد. این درحالیست که براساس نقل میرزا مهدی خان سرتیپ قاینی که یکی از قدیمی‌ترین منابع درباب سرشماری این ناحیه است، کتیج در سال 1254 هجری شمسی مشتمل بر 200 خانوار بوده است. البته در کتاب "دفتر تاریخ: مجموعه اسناد و منابع تاریخی" جمعت کتیج تا قبل از سال 1322 (چون تاریخ دقیق نگارش کتاب مشخص نیست و این سال وفات نویسنده است.) جمعیت کتیج 160 خانوار درج گردیده است.

شخصیت‌ها و بزرگان
تاریخ کهن کتیج خبر از وجود بزرگانی در علم و ادب می‌دهد چه آنکه برخی از آنان اسامیشان در میان علم و ادب شهره گشته و چه آنان که تا سالها پس از مرگ در گمنامی بسر برده‌اند در این میان به معرفی چند تن از این بزرگان می پردازیم.

1- علامه عبدالرحیم قاضی‌زاده بن ملا عبدالکریم، مشهور به حاجی صاحب این فقیه و شاعره بزرگ در حدود سال 1280 هجری قمری متولد و در سال 1347 دار فانی را واع گفت.

2- سیدمحمد حسینی بن سیدعبدالغفار، عارف و قاضی شرع، در حدود سال 1265 هجری شمسی متولد گردیدند، این عالم و عارف نامی در سال 1344 برابر با ماه محرم سال 1386 هجری قمری دار فانی را وداع گفتند.

3- خانم، نورخاتون ملازهی بنت ملاخیرمحمد که در زهد و علم و ادب شهره بوده‌است، در ماه ذی الحجه سال 1388 هجری قمری به لقاءالله پیوستند.

4- ملک حسین روشن‌رأی، شاعر نامی و پرآوازه، ایشان در سال 1288 هجری شمسی متولد و در سال 1352 هجری قمری بدرود حیات گفتند اشعار وی در میان ادبا شهره می‌باشند.

5- مولوی عبدالرحیم قاضی‌زاده، شاعر و قاضی، در حال حاضرقاضی شرع روستای کتیج می‌باشد.

درج اسامی تمامی بزرگان علم و ادب و... در این خلاصه گفتار مقدور نیست؛ و جای تأسف بیشتر از این باب است که تاکنون آثار این بزرگان چاپ نگردیده تا سندی ابدی بر فضل و علم و دانش این عزیزان باشد و این کم‌کاری را باید از جانب چه کسانی تلقی نمود؟

دین و مذهب

مردم این سامان بر آیین اسلام و مذهب اهل سنت بوده و مانند بسیاری از مناطق دیگر بلوچستان بر مسلک دیوبندی می باشند، تفکرات صوفیانه غالب برآنهاست، و در مسائل فقهی مقلد و پیرو فقه حنفی و امام اعظم ابوحنیفه رحمة‌الله می باشند.

معادن و ذخایر معدنی

منطقه بلوچستان از نظر منابع معدنی بسیار غنی بوده و کتیج هم از این نعمت بی‌بهره نمانده است .
نویسنده کتاب گرانسنگ جغرافیا و تاریخ بلوچستان که آن را در سال 1247 به رشته تحریر در آورده درباره معادن کتیج مینویسد: «در کوه آنجا علامت معدن مس هست و معدن سربی هم بوده که بیست سال قبل سرب عمل میآمده.»
و این خبر ثابت میساد که حداقل 149سال قبل، از کوه‌های کتیج مس استخراج میگردیده است و نویسنده درباره علل عدم ادامه استخراج میآورد: " اکنون از پریشانی و گرفتاری مردم آنجا مطروح است ." و این دقیقاً همان طردی است که قشر جوان امورز درباره کشاورزی صورت داده و می دهند.
و استاد ایرج افشار هم کتاب "بلوچستان و تمدن دیرینه آن" سخن از معادن کرمیت و منگنز در کتیج می‌آورد که تا سال 1365 کشف گردیده اند آنطور که ایشان بیان میکند این موارد مرئی و قابل دید با چشم در سطوح هستند، و این مطلب روشن می‌سازد که ممکن است ذخایر معدنی‌ از انواع دیگر هم در سطوح زیرین موجود باشد که نیاز به بررسی و کاوش بیشتر دارد.
جالب توجه بود که هنگام نقل مطلب روایانی که تاریخ گذشته و رسوم گذشته را برای بنده بیان می‌نمودند سخن از معادن گچ در کتیج آورده و بیان نمودن که در گذشته سنگ گچ استخراج نموده و برای سفید نمودن [رنگ کردن] درون خانه استفاده می‌کردند


فرهنگیان و محصلین
به اذعان بسیاری کتیج در بالاترین سطح از دیدگاه میزان سواد و از نقطه نظر تعداد دانشجویان و فارغ‌التحصیلان در منطقه می‌باشد .
در حال حاضر در مقطع ابتدایی 196 پسر و 205 دختر و در مقطع متوسطه دوره اول 96 پسر و 72 دختر و در مقطع متوسطه دوره دوم 77 پسر و 65 دختر مشغول به تحصیل می باشند.
و برحسب اطلاعات دریافتی کتیج دارای 145 معلم (آموزگار و دبیر) می‌باشد که تحت سرپرستی آموزش و پرورش فعالیت می نمایند و این بدان معناست که نیروی آموزشی این دهستان در تمامی مقاطع از طریق ظرفیت بومی آن تکمیل می‌گردد و این در حالی است که چندین سال قبل(دورانی که خود ما تحصیل میکردیم) بیشترین مقدار ظرفیت آموزشی توسط نیروهای غیربومی و از سایر استانها تأمین می شد.
البته متأسفانه تا بدین لحظه آمار دقیقی از تعداد دانشجویان حاصل نگردیده و به همین جهتی درباره تعداد آنها کلامی نیاوردیم.
لازم به تذکر است که این ظرفیت علمی می‌طلبد نه تنها کَمّی بلکه کیفی باشد و نیروی کارآمد و با سطح عالیه علمی و آگاهی به جامعه تحویل گردد، نه صرفاً برحسب سنت رایج کشور به مدرک گرایی روی آورده و علم حقیقی را بدور اندازیم.

منابع و ذخایر آبی

آنچه که از تاریخ دیرینه کتیج مشخص است، در آغاز این مکان مزرعه‌ای بوده که در دوره‌ای از تاریخ و آغاز یکجا نشینی مردم بدان روی آورده‌اند پیوسته آب آن از رودخانه و پس از آن از قنات (کنات)های آن تهیه و تأمین میگردیده است، و این امر تاکنون هم صادق است و لازم به ذکر است که آب کتیج همچون آب ایرانشهر از بهترین و باکیفیت‌ترین آبهای بلوچستان می‌باشد و ضرورت دارد که برخی آزمایش‌های علمی بروی آن جهت دریافت اطلاعات کیفی بهتر صورت پذیرید.
اما به هر روی باتوجه به موقعیت کتیج و منتهی شدن آن از یک جانب به کوه و محاصره آن از سه جانب دیگر توسط رودخانه شرایط مناسبی جهت تامین و ذخیره آب آن را پیش آورده است اما متأسفانه خشکسالی‌های مداوم دوره‌ای بر میزان ذخایر آبی آن بی‌تأثیر نبوده است.
لازم میدانم این را هم اشاره نمایم، که باتوجه به افزایش جمعیت کتیج و وضعیت و معضل جهانی کمبود آب دراثر افزایش دمای هوای کلی کره زمین ضرورت می‌طلبید که در زمینه صرفه‌جویی در مصرف و بازنگری فرهنگ مصرف و جلوگیری از اسراف اقداماتی صورت پذیرید چه بسا که اهل آن از تحصیل کردگان و فرهیختگان جامعه هستند.
و اما در متون تاریخی هم اشاراتی درباره وضعیت آبی کتیج صورت پذیرفته آنطور که نویسنده کتاب " مسافرت‌نامه کرمان و بلوچستان" می نویسد: «کتیج یکی از مزارعات پشته و آبش از رودخانه است که منبع آن از کوه کوانک [است] و به اسفند می‌رود. از آنجا پیچ می‌خورد و در حوالی جازموریان به رود بمپور ملحق می‌شود.»
و همچنین در کتاب "بلوچستان و تمدن دیرینه آن" سخن از رودخانه سادیچ است که نویسنده می گوید: «رودخانه سادیچ (سَدیْچ) از کوههای سرحدی کوتیچ سرچشمه میگیرد و پس از مشروب ساختن چند آبادی و نخلستان به دریا می‌ریزد.»

اقتصاد و درآمد

تا چندین سال قبل، بیشتر افراد جهت تأمین مخارج معیشتی جهت کار و فعالیت به کشورهای حوزه خلیج سفر می‌نمودند که طی این چند سال اخیر تا به سال 1396 این میزان به کمترین آمار خود رسیده است، و بجز افراد مذکور سایرین در کتیج از طریق فعالیت‌های کشاورزی و در مزارع درآمدی‌زایی می‌نمودند همچنین چنان بود که بیشتر مایحتاج خانواده‌ها از همین مزارع تامین میشد و این حقیقت هم انکار ناپذیر است، که بسیار پیش می‌آمد که خانواده‌ها در مساعدت به یکدیگر بسیارکوشا بوده و هر خانواده‌های سعی مینمود چیزی که از برخی محصولات حاصل میشد را در اختیار اقوام یا همسایگان خود هم قرار دهد تا نیازشان برطرف گردد.
اما در حال حاضر باتوجه به اینکه کتیج از لحاظ جمعیتی جوان بوده و بیشتر جمعیت آن را جوانان تشکیل میدهند و نسل جوان کنونی علاقه‌ای به فعالیت های کشاورزی (چه بسا فعالیت سخت) ندارد این پیشینه ارزشمند هم رو به فراموشی می‌گراید و درحال حاضر درآمد قشرهای مختلف یا از مشاغل دولتی است فعالیت‌های کارگری و...، که افراد جهت کار و درآمدزایی به شهرها و استانهای دیگر سفر می‌نمایند. (که جای بسی تاسف است.)
باتوجه به ظرفیت بالایی کشاورزی و حاصلخیزی خاک مزارع و باغات می‌توانست بسیاری از مایحتاج و نیازها و درآمدها از طریق فعالیت‌های کشاورزی حاصل آید.
در متون تاریخی همچون کتاب "دفتر تاریخ: مجموعه اسناد و منابع تاریخی" که قبل از سال 1322 هجری قمری نگاشته شده است میخوانیم: «محصول شتوی آنجا غلّه، صیفی ذرّت، تنباکو به عمل می‌آورند. نخل هم دارد.» و نویسنده کتاب "جغرافیای بلوچستان" می‌آورد: «زراعت آنجا گندم و جو و ذرّت و برنج و پنبه و ماش و کنجد و تنباکو است. آب بعضی مزارع آنها رود و چشمه است و بعضی مزارع قن ات است. سالی چهار کرور از این اجناس عمل می‌آید. سیصد هزار من خرما دارد. سالی سیصد من ابریشم عمل می‌آید.
اگر اهتمام نمایند،قابل ده هزار من ابریشم بیشتر است و در سایر مزروعات و نخیلات و مرکّبات چندین مقابل اینکه حال عمل می‌آید استعداد دارد. عدد نفوسش هفت هزار نفر. ششصد نفر مرد جنگی دارد. مردمش بعضی شیعه و برخی سنّی. شغل آنها جولاهی و فلّاحی. پارچه‌های ابریشمین و پنبه خوب می‌بافند. پیاز و چغندر و سیر در آنجا عمل می‌آید. خربزه و هندوانه زیاد عمل می‌آید.»
و علاوه بر درآمد کشاورزی که به اتفاق در تمامی منابع آمده است، برقعی در کتاب "حکومت سیاسی بنت" دامداری را منبع اول درآمد مردم کتیج و اطراف آن بیان نموده و از گله‌های بز و گوسفند و شتر در این منطقه یاد نموده است.

نکته: جمعیت اشاره شده در این بخش و تفکیک اهل سنت و اهل تشیع ذکر شده در آن که از کتاب جغرافیای بلوچستان نقل گردیده مربوط به کل منطقه "پیشته و فنوج" بوده و در کتاب مورد نظر در همین زیرعنوان ذکر گردیده است. به صور مثال زبرینگ محدوده شیعه نشین و کتیج سنی نشین می باشند که در دو شامل این منطقه هستند.

محصولات کشاورزی
باتوجه به حاصل خیزی خاک این منطقه و آب و هوای گرمسیری آن بسیاری از محصولات امکان محصول دهی فراوانی را دارا بوده و به راحتی ثمرات قابل توجهی دارند اگر بخواهم برخی از محصولاتی که پیشتر به کثرت در کتیج کاشت و برداشت می شد را نام ببیم از این قرار می باشند: انواع انجیر، انار، انگور، انواع مرکبات (پرتغال، لیموترش، لیموشیرین، نارنگی، نارنج و گریفروت و...) سیب درختی[وحشی]، خرما (متاسفانه طی سالیان خرمای کتیج در بسته بندی های خرمای بم و کرمان و در حال حاضر بسته بندی های سایر مناطق در بازارها عرضه گشته و می گردد)، ذرت، باقلا، گندم، برنج، ماش، عدس، سیب زمینی، گوجه فرنگی، پیاز، بادمجان، کدو، خربزه، هندوانه، بامیه، شلغم، انواع سبزی ها خوراکی (تره، ریحان، نعناع، تربچه، گشنیز و...)، انواع خیار و دهها محصول دیگر همچنین پاپایا (خربزه درختی) و انبه و انواع زیتون و برخی دیگر همچون آلوئه‌ورا که استفاده پزشکی هم دارد و از محصولات مناطق خاص می باشند به راحتی و به وفور در کتیج به ثمر می نشینند که این موهبت میتواند مورد استفاده و بهره‌گیری صحیح واقع و چه بسا این محصولات بتواند بازار خوبی را حاصل نماید.
البته این امر همت والای مسئولین امر و مردم را می‌طلبد.

هنر دستان زنان و مردان
بلوچستان سرزمین هنرهای عصر کهن است سرزمین زیبایی ها، در این خطه از کره زمین هنرهای کوزه‌سازی (همچون روستای کلپورگان) و ساخت انواع ظروف و ابزار بوسیله برگهای نخل و داز (نخل وحشی) که هنر دستان مردان است و انواع کارهای سوزن دوزی و سکه دوزی و .... که هنر زیبای دستان زنان این بوم است قدمتی بسیار کهن دارد و زیبایی این امر تا بدان آنجاست که هنوز باقی و زنده مانده است.
و کتیج هم بعنوان بخش کوچکی از این سرزمین کهن از این موهب و هنر بی‌بهره نمانده و زنان و دختران آن هنوز زیبایی و لطافت این هنر ظریف را بر صفحات پارچه ترسیم کرده و منقش می‌کنند.
هنوز دختران جوان هنر سوزن دوزی را یاد میگیرد و امیداوریم این هنر نسل به نسل آموزش داده شود و به عاقبتی همچون هنر مردان آن تبدیل نشود که جوانان امروز کتیج حتی توانایی بافتن یک حصیر که هیچ توانایی تهیه یک ریسمان را ندارند.
سوزن دوزی هنری جهانی گردیده و این دختران ما هستند که از برهم نشاندن رشته های کاموا اثر هنری غیرقابل تصوری را ایجاد می نمایند.
محمد برقعی درباره این هنرها می‌نویسد: « دست‌دوزی‌های لباس زنان و مردان که عموماً زن‌های هر خانواده خود درست می‌کردند. سفره و چند وسیله‌ی پشمی دیگر که زنان عشایر می‌بافتند و بالاخره ظروف و ابزارکار و وسائل خانه که از الیاف گیاهی درست می‌کردند».
تا آنچه که بنده اطلاع پیدا نمودم گویا اینکه در گذشته مردم کتیج قالی و گلیم بافی هم می‌نمودند که اگر این سخن درست باشد باید تأسف خورد که اکنون هیچ اثر از این هنر ارزشمند باقی نمانده است.

زیست بوم و پوشش گیاهی
پوشش گیاهی کتیج در سطح دشت‌هایش تُنک و محدود و از گونه پراکنده بیابانی بوده اما در دامنه کوه‌ها دارای پوششی منسجم‌تر بوده (متاسفانه امروزه آن هم نابود گردیده است)، و در رودخانه و حاشیه آن خطی سرسبز و مسیری جنگل‌مآب را متجلی می‌ساخته است. و همچون سایر مناطق بلوچستان کتیج هم دارای تنوع گیاهی بسیاری می‌باشد.
درباره گونه‌های حیات گیاهی و حیوانی متنوعی هم که در این منطقه وجود دارد به این مطلب در اینجا بسنده میکنم مبنی براینکه عبدالحسین میرزا فرمانفرا در مطالبی که در سال 1311 هجری قمری نوشته است در این باره می‌گوید: « در این کوهستان هم اقسام شکار کوهی و کبک و تیهو و خرس و پلنگ و گرگ و کفتار بسیار و اقسام علوفه هم ممکن است».
توجه داشته باشید، آنچه که از گونه‌های گیاهی و جانوری و پرندگان ذکر می‌گردد گونه‌هایی هستند که بنده با آنها آشنایی داشته و یا خود بشخصه ملاحضه نموده‌ام و در بسیار موارد چون اسم محلی آن را ندانسته نام محلی درج نگردیده است از این رو از دوستان آشنا با اسامی تقاضا میشود که اسامی آنها را به بنده اطلاع دهند تا در ویرایش‌های بعدی درج گردند.
 

نظرات کاربران
ارسال نظر